به گزارش “جواننگار” انتخابات شوراهای شهر یکی از ارکان مهم مشارکت مدنی در نظام جمهوری اسلامی ایران است. این نهاد محلی با هدف انتقال بخشی از اختیارات مدیریت شهری به دست مردم، پس از انقلاب اسلامی شکل گرفت تا شهروندان بتوانند در سرنوشت محله و شهر خود تأثیر مستقیم بگذارند.
برخلاف انتخابهای ملی، انتخابات شوراها مستقیماً با مسائل روزمره مردم از جمله حملونقل، پسماند، فضای سبز، مجوزهای ساختمانی و فرهنگ شهری در ارتباط است.
شورای شهر وظایف گستردهای دارد؛ از انتخاب و نظارت بر شهردار گرفته تا تصویب بودجه سالانه شهرداری و بررسی طرحهای عمرانی.
عملاً شوراها بازوی نظارتی مردم بر بزرگترین نهاد خدماتی شهر یعنی شهرداری محسوب میشوند. اگر این نظارت ضعیف باشد، فساد و ناکارآمدی در پروژههای شهری افزایش مییابد، متأسفانه در سالهای اخیر مشارکت در انتخابات شوراها روند نزولی داشته است.
بخشی از این کاهش اعتماد به دلیل ضعف رسانهای در تبیین دستاوردهای شوراها و بخشی ناشی از عملکرد نامطلوب برخی شوراهای دورههای قبل است. اما نادیدهگرفتن این انتخابات، عملاً افسار تصمیمگیری شهری را به دست افراد غیرمتخصص یا بیمسئولیت میدهد.
اهمیت شوراها فراتر از مرزهای یک شهر است. تجربه نشان داده شهرهایی با شوراهای قوی و پاسخگو، رشد اقتصادی، امنیت اجتماعی و رضایت شهروندی بالاتری دارند؛ بنابراین آگاهی از کارکردهای شورا و حضور حداکثری، سرمایهای برای آینده شهر و نسل بعدی است.
امید حیدری در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی قم فردا با اشاره به اهمیت انتخابات شوراهای شهر اظهار داشت: انتخابات شوراهای شهر از برخی انتخابات ملی هم مهمتر است؛ چون تأثیر شوراها هر روز در رفتوآمد، آلودگی هوا، پارکها و کیفیت ساختوساز حس میشود؛ درحالیکه تصمیمات ملی معمولاً غیرمستقیم به زندگی روزمره مردم مربوط میشود.
وی با اشاره به مهمترین معیار برای انتخاب نامزد شورا گفت: تخصص در مدیریت شهری، شفافیت مالی، سابقه پیگیری مطالبات محلهای و تعهد به پاسخگویی به مردم نه به جناحهای قدرت، جزو مهمترین معیارها برای انتخاب نامزد شورا است.
کارشناس مدیریت شهری با اشاره به آسیبهایی که شوراها را تهدید میکند، بیان داشت: ورود افراد بدون سواد مدیریتی، غلبه نگاه جناحی بر منافع شهر، فقر مالی شهرداریها و نبود نظارت مؤثر بر مصوبات شورا، برخی از آسیبهایی است که شوراها را تهدید میکند.
وی با اشاره به نحوه افزایش مشارکت در انتخابات شوراها گفت: با برگزاری مناظرههای محلی در شبکههای استانی، شفافسازی دستاوردهای شوراهای موفق و مجازات شوراهای متخلف از طریق سازوکارهای قانونی، میتوان مشارکت در انتخابات شوراها را افزایش داد.
یکی از نقاط قوت شوراهای شهر، نزدیکی آنها به مسائل واقعی مردم است. شهروندان میتوانند مشکلات خود از جمله چالههای خیابان، نبود روشنایی معابر، ترافیک سنگین یا کمبود کتابخانه محلی را مستقیماً به عضو شورا منتقل کنند. این خط ارتباطی کوتاه، مزیتی است که در سطوح بالاتر تصمیمگیری وجود ندارد.
بااینحال، عملکرد شوراها در دورههای گذشته نشان داده که ضعف قانونی در عزل اعضای ناکارآمد، یکی از موانع اصلی اصلاح این نهاد است. در حال حاضر، تنها مرجع رسیدگی به تخلفات شوراها، هیئتهای حل اختلاف استان است که روند کندی دارند. این موضوع باعث میشود برخی اعضا بدون ترس از مسئولیتپذیری عمل کنند.
از سوی دیگر، هماهنگی ضعیف میان شورای شهر و فرمانداریها گاهی پروژههای شهری را به تعویق میاندازد. برای نمونه، مصوبات شورا در مورد تغییر کاربری اراضی یا تعیین نرخ عوارض، نیاز به تأیید مقامات بالاتر دارد که در صورت طولانیشدن، عملاً شورا را در نظر مردم ناتوان جلوه میدهد.
برای بهبود این وضعیت، کارشناسان پیشنهاد میدهند که دوره آموزش اعضای منتخب شورا اجباری شود و سامانه شفافیت آرای شورا برای دسترسی عموم راهاندازی گردد. همچنین احزاب و گروههای سیاسی میتوانند با معرفی نامزدهای متخصص، کیفیت شوراها را به طور محسوسی افزایش دهند.
محمدصادق فرامرزی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی قم فردا با اشاره به عدم اقدام بسیاری از افراد توانمند برای کاندیداتوری شورا اظهار داشت: به دلیل فشار کاری بالا، حقوق پایین، مسئولیت قانونی زیاد و حملات رسانهای که حتی بعد از پایان دوره هم رهایشان نمیکند.
وی با اشاره به راهکار نظارت شهروندان بر شورا گفت: حضور در جلسات علنی شورا که قانوناً باید هفتهای یکبار برگزار شود و مطالبه آمار و صورتجلسات از طریق سامانه شفافیت از راههای نظارت شهروندان بر عملکرد شوراها است.
کارشناس مدیریت شهری با اشاره به تأثیر شورای ضعیف بر اقتصاد شهر بیان داشت: تصمیمات غیرکارشناسی مانند فروش تراکم بیضابطه یا واگذاری امتیازهای ویژه، ظرف چند سال شهر را به بدهی و رکود ساختمانی میکشاند.
وی با اشاره به امیدوارکنندهترین تحول در شوراهای اخیر گفت: گرایش تدریجی به سمت شفافیت مالی، تشکیل کمیته محیطزیست و مطالبه گزارشهای دورهای از شهردار توسط شهروندان فعال جزو امیدوارکنندهترین تحول در شوراهای اخیر است.
انتخابات شوراهای شهر هرچقدر از نظر رسانهای کمتر از انتخابات ریاستجمهوری دیده شود، تأثیر آن بر کیفیت زندگی شهری کمتر از بسیاری از تصمیمات ملی نیست.
هر شهروند با رأی خود میتواند تعیین کند که شهردار آینده چه کسی باشد، بودجه صرف ساخت پل شود یا توسعه حملونقل عمومی.
نتیجهگیری اصلی این است که مشارکت پایین در انتخابات شوراها، به معنای واگذاری شهر به کمتجربهترین یا پرماجراترین افراد است. تجربه شهرهای موفق جهان نشان میدهد شوراهای قوی و پاسخگو، موتور محرک بهبود مستمر شهری هستند.
برای اصلاح وضعیت، باید همزمان دو کار انجام شود: از یک سو رسانههای ملی و محلی با برنامههای شفافسازی، دستاوردها و شکستهای شوراها را روایت کنند و از سوی دیگر، نهادهای نظارتی قانون عزل اعضای ناکارآمد را تسهیل کنند. بدون این دو اقدام، حتی انتخابشدن افراد خوب هم تضمینی برای موفقیت آنها نیست.
در نهایت، شوراهای شهر را باید پل ارتباطی مردم با حکمرانی شهری دانست. رأی ندادن به بهانه ناامیدی، عملاً این پل را خراب میکند.
انتهای خبر/
- منبع خبر : قم فردا
