به گزارش “جواننگار” در عرصه پیچیده مناسبات داخلی و بینالمللی، مقوله وحدت ملی از جایگاهی فراتر یک اصل سیاسی صرف برخوردار است. این مفهوم، در حقیقت بهمثابه یک نعمت راهبردی عمل میکند که پازل قدرت، امنیت و پیشرفت یک ملت را در کنار هم حفظ مینماید.
تجربه تاریخی کشورها نشان داده است که جوامعی که توانستهاند علیرغم تنوعهای قومی، زبانی و سلیقهای، انسجام خود را حفظ کنند، نهتنها در برابر تهدیدات خارجی تابآورتر بودهاند، بلکه مسیر توسعه را با سرعت و هزینه کمتری طی کردهاند.
در نقطه مقابل، هرگونه غفلت از این اصل، کشور را در معرض آسیبپذیریهای جبرانناپذیری قرار میدهد.
شکرگزاری عملی از این نعمت بزرگ، منحصر به بر زبان آوردن عبارات شکرانه نیست، بلکه تجلی عینی آن در میدان عمل و در رفتارهای فردی و جمعی نمایان میشود.
این شکرگزاری یعنی حفظ انسجام در شرایط حساس، اولویتدادن به منافع ملی بر منافع گروهی و پرهیز از هرگونه اقدام سلیقهای که ممکن است به بافت همبسته ملت آسیب برساند.
در حقیقت، وقتی از وحدت ملی بهعنوان یک نعمت سخن میگوییم، معنایش این است که ارزش آن را زمانی میدانیم که با چالشها و اختلافنظرها مواجه میشویم و از خطقرمزهایی که دشمن برای ایجاد تفرقه طراحی کرده، عبور نمیکنیم.
یکی از زیباترین جلوههای وحدت ملی در ایران، حضور پرشور و آگاهانه اقشار مختلف مردم با هرگونه سلیقه، سابقه فکری و تیپ ظاهری در عرصههای ملی است.
از جوانان متخصص در زیستبوم فناوری گرفته تا پیشکسوتان اصناف بازاری، از اقوام فارس، ترک، کرد، لر، بلوچ و عرب تا روشنفکران و فعالان فرهنگی، همگی در کالبد واحد ملت ایران تعریف میشوند.
این تنوع که میتواند در نگاه سطحی بهعنوان یک نقطهضعف تلقی شود، در حقیقت بزرگترین سرمایه و عامل پویایی کشور است، چراکه هر یک از این گروهها، ظرفیتها و تجربیات منحصربهفردی به عرصه ملی تزریق میکنند.
بااینحال، این سرمایه ارزشمند همواره مورد طمع دشمنان خارجی و سوءاستفادهکنندگان داخلی است که از رهگذر بزرگنمایی اختلافات، دامنزدن به حاشیههای غیرضروری و القای ناامیدی، درصدد خدشهدار کردن انسجام ملی برمیآیند. در چنین شرایطی، وظیفه آحاد مردم و بهویژه نخبگان و رسانهها، مضاعف میشود.
پرهیز از دوقطبیسازی، پاسداشت احترام به عقاید مختلف در چارچوب قانون، و تمرکز بر نقاط اشتراک، نه یک انتخاب اخلاقی، بلکه یک ضرورت راهبردی برای حفظ امنیت ملی و بقای کشور است.
علیاصغر حبیبیان در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی قم فردا با اشاره به اینکه وحدت ملی یک نعمت راهبردی است نه صرفاً یک ضرورت تاکتیکی، اظهار داشت: چون وحدت ملی برخلاف تاکتیکهای مقطعی، بنیان وجودی و هویتی یک کشور را تشکیل میدهد؛ این نعمت مانند سقف یک ساختمان است که اگر نباشد، اتاقهای متعدد و تزئینات داخلی هیچ معنا و کارایی ندارند.
وی با اشاره به مصداق شکرگزاری عملی از این نعمت در رفتار سیاسی گروههای مختلف گفت: شکرگزاری عملی یعنی پذیرفتن این اصل که پس از رقابتهای سیاسی یا اختلاف سلیقهها، همه ما همچنان همسایه یک خانه واحد هستیم و از هرگونه اقدام که به ناامیدی یا بدبینی عمومی نسبت به حاکمیت منجر شود، پرهیز میکنیم.
تحلیلگر مسائل سیاسی با اشاره به چگونگی محافظت همزمان از تنوع سلایق و عقاید بدون آسیب به وحدت ملی بیان داشت: با تفکیک قائلشدن بین تنوع که ثروت ملی است و تفرقه که آفت ملی است؛ تنوع در چارچوب قانون و احترام متقابل قابلمدیریت است، اما هرگاه این تنوع به مرز تخریب نمادهای مشترک ملی و مذهبی برسد، خطقرمز وحدت شکسته میشود.
وی با اشاره به نقش اقشار مختلف مردم، از جمله نخبگان و هنرمندان، در حفظ این انسجام گفت: نخبگان با پرهیز از تحلیلهای شتابزده و قطبیکننده و هنرمندان با تولید آثاری که بر اشتراکات فرهنگی و تاریخی تأکید دارند، میتوانند بهعنوان جوشکاران اجتماعی عمل کنند و شکافهای احتمالی را پیش از عمیقشدن ترمیم نمایند.
استاد دانشگاه با اشاره به مهمترین هشداری که به فعالان سیاسی و رسانهای در قبال مسئله وحدت باید داد، ابراز داشت: مهمترین هشدار این است که بدانند هر سخن یا عملی که در فضای داخلی منتشر میشود، فوری در اتاقهای جنگ روانی دشمن بزرگنمایی و بهعنوان ابزاری برای ضربهزدن به امنیت ملی مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.
در کالبدشکافی مفهوم وحدت ملی، باید اذعان کرد که این واژه هرگز به معنای یکدستسازی فکری یا نفی سلایق گوناگون نیست. ایران بهعنوان یک تمدن کهن با اقوام، مذاهب و گروههای مختلف اجتماعی، همواره بر پایه اصل همزیستی مسالمتآمیز و وفاق ملی استوار بوده است.
آنچه این اقشار متنوع را در طول تاریخ در کنار هم نگه داشته، نه اجبار، بلکه درک مشترک از منافع ملی، باور به سرنوشت مشترک و احترام به ارزشهای بنیادینی همچون میهن، قانون و انقلاب اسلامی بوده است. این وفاق، یک قرارداد اجتماعی عمیق است که نسل به نسل بازتولید میشود.
در این میان، روایت صحیح از حضور اقشار مختلف، نقشی کلیدی در تقویت انسجام ایفا میکند. وقتی رسانهها و گفتمان عمومی جامعه، تصویری از مای بزرگ ملی را به نمایش میگذارند که در آن یک دانشجوی دانشگاه، یک کارگر صنعتی، یک عشایر غیور و یک بازاری سنتی همگی در کنار هم و در عین حفظ هویت خاص خود، برای آبادانی کشور تلاش میکنند، در واقع دارند سرمایه اجتماعی را افزایش میدهند.
این روایت جامع، مانع از شکلگیری روایتهای تقلیلگرایانهای میشود که سعی دارند جامعه را به گروههای متخاصم با یکدیگر تقسیم کنند.
امنیت ملی نیز بهعنوان مهمترین دستاورد هر کشوری، به طور مستقیم با میزان انسجام داخلی گرهخورده است. تجربیات منطقه غرب آسیا بهروشنی نشان داده است که کشورهایی که دچار گسست اجتماعی و سیاسی شدهاند، بهسرعت به میدان رقابت قدرتهای خارجی و به کانون بحرانهای فرسایشی تبدیل میگردند.
بنابراین، هر اقدامی که عمداً یا سهواً به خدشهدار شدن وحدت و امنیت ملی منجر شود، در واقع بازی در زمین دشمن است. هوشیاری در برابر این تله، نیازمند سواد رسانهای و بصیرت سیاسی است که اجازه نمیدهد احساسات زودگذر یا اختلافات مقطعی، بر عقلانیت جمعی غلبه کند.
از سوی دیگر، نهادهای حاکمیتی و فرهنگی نیز مسئولیت سنگینی در قبال این نعمت راهبردی دارند. ایجاد فضای گفتوگوی صادقانه، فراهمکردن بسترهای مشارکت واقعی برای همه گروههای سیاسی و اجتماعی در چارچوب قانون، و برخورد قاطعانه با اقدامات تفرقهانگیز، از جمله وظایفی است که باید با رویکردی حکیمانه دنبال شود.
وقتی مردم احساس کنند صدای آنها شنیده میشود و برای حضورشان در عرصههای مختلف ارزش قائل هستند، به طور طبیعی از کیان ملی و انسجام اجتماعی دفاع خواهند کرد.
حسین طبری در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی قم فردا با اشاره به مهمترین عامل تهدیدکننده انسجام ملی در جوامع پیچیده امروزی اظهار داشت: مهمترین عامل، ظهور قطبیسازی هویتی است که در آن گروهها دیگر خود را بخشی از یک کلیت واحد نمیبینند و هویت گروهی را بر هویت ملی ترجیح میدهند.
وی با اشاره به نحوه تبدیل تنوع قومی و مذهبی در ایران را از یک پتانسیل تفرقهانگیز به یک فرصت همافزا گفت: با تمرکز بر عدالت توزیعی و بازنمایی عادلانه در مناصب مدیریتی و رسانهها تا همه اقوام احساس کنند که نمادها و فرهنگشان بخشی از روایت رسمی و افتخارآمیز کشور است.
تحلیلگر مسائل سیاسی با اشاره به انواع آسیبهای رفتاری در فضای مجازی که باعث لطمه به وحدت ملی لطمه میشود، بیان داشت: آسیبهای اصلی شامل تخریب شخصیتهای ملی، نسبتهای ناروا به گروههای مختلف اجتماعی و ایجاد فضای اتهامزنی است که باعث فرسایش اعتماد اجتماعی میشود.
وی با اشاره به وظیفه احزاب و گروههای سیاسی بر لزوم پرهیز از اقدامات خدشهدارکننده وحدت گفت: تکلیف اصلی این است که رقابت سیاسی را به معنای حذف فیزیکی یا تخریب اخلاقی رقیب تعریف نکنند و همواره منافع ملی را خطقرمز خود بدانند.
وحدت ملی، همانگونه که بررسی شد، نه یک مفهوم انتزاعی، بلکه واقعیتی ملموس و حیاتی است که حیات سیاسی و امنیتی کشور بدان گرهخورده است. این وحدت، حاصل قرنها زیست جمعی، تبادل فرهنگی و ایستادگی در برابر چالشهای مشترک است و به همین دلیل، سرمایهای ارزشمند و غیرقابلجایگزین محسوب میشود.
همه ما از هر قشر، صنف و با هر سلیقهای، هم در بهرهمندی از برکات این نعمت سهیم هستیم و هم در قبال حفظ و تقویت آن مسئول. غفلت از این مسئولیت، هزینههای سنگینی را بر ملت تحمیل خواهد کرد که جبران آن در کوتاهمدت ممکن نیست.
شکرگزاری عملی از این نعمت راهبردی، بیش از هر چیز در میدان عمل معنا مییابد. این شکرگزاری یعنی وقتی با دیدگاه مخالف مواجه میشویم، زبان مدارا را جایگزین تخریب میکنیم. یعنی در شرایط حساس، با هوشیاری در برابر شایعات و جنگ روانی دشمن، از تندرویهای بینتیجه پرهیز میکنیم.
یعنی میپذیریم که امنیت و آرامش امروز کشور، حاصل همین انسجام است و اجازه نمیدهیم اختلافات سلیقهای، این ثبات ارزشمند را خدشهدار کند. این رویکرد، عین عقلانیت و عین دینداری و عین میهندوستی است.
روایت حضور اقشار مختلف مردم از سلایق و تیپهای گوناگون در عرصههای ملی، نباید صرفاً یک توصیف ظاهری باقی بماند، بلکه باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود.
باید پذیرفت که ایرانِ قوی، ایرانِ همه ایرانیان است؛ از آن کسی که در راهپیماییها شرکت میکند تا آن کسی که با تولید علم در آزمایشگاه به کشور خدمت میکند. این گستره وسیع از مشارکت، نشاندهنده بلوغ اجتماعی است و دشمن را در رسیدن به اهداف شوم خود ناامید میسازد.
بزرگداشت این تنوع در عین حفظ انسجام، هوشمندانهترین راهکار برای مقابله با پروژه ایرانهراسی و تفرقهافکنی است.
در پایان، باید تأکید کرد که حفظ وحدت و امنیت ملی، یک پروژه مستمر و همگانی است که پایانی ندارد. این پروژه نیازمند عزمی جمعی، از نهادهای حاکمیتی گرفته تا تکتک شهروندان، است.
پرهیز از اقدامات خدشهدارکننده، اولویتدادن به منافع ملی بر منافع گروهی و تقویت گفتوگوی ملی، نقشه راهی است که میتواند ایران را از پیچهای دشوار پیش رو با سربلندی عبور دهد.
بیایید با هوشیاری و مسئولیتپذیری، این نعمت راهبردی را قدر بدانیم و با عمل صالح خود، شکرگزار آن باشیم، تا کشورمان همواره در سایه این انسجام، روزهای بهتری را تجربه کند.
انتهای خبر/
- منبع خبر : قم فردا
