به گزارش “جواننگار” محمدباقر خراسانی، مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی، در نشست خبری دوازدهمین ویژهبرنامه بزرگداشت علامه طباطبایی که روز شنبه ۱۶ آبانماه ۱۴۰۵ در خبرگزاری حوزه برگزار شد، ضمن تسلیت ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س)، از همراهی رسانهها در معرفی شخصیت علمی و فرهنگی این مفسر برجسته قرآن و فیلسوف جهان اسلام قدردانی کرد.
وی با تأکید بر ضرورت بازشناسی جایگاه علامه طباطبایی در منظومه علمی و فکری جهان اسلام اظهار داشت: معرفی این شخصیت بزرگ نباید صرفاً به برگزاری مراسم در سالروز ارتحال ایشان محدود شود، بلکه یک مسئولیت علمی، فرهنگی و تمدنی است و باید زمینه آشنایی نسل جوان با اندیشهها، آثار، سیره اخلاقی و نقش اجتماعی این عالم برجسته بیش از گذشته فراهم شود.
مجمع عالی حکمت؛ میراثی از اندیشه رهبر شهید انقلاب
خراسانی در تشریح پیشینه فعالیتهای مجمع عالی حکمت اسلامی بیان کرد: این مجموعه حاصل اندیشه و تدبیر امام شهید است که با هدایت و نگاه علمی ایشان شکل گرفت و در سالهای فعالیت خود توانسته مسیر پژوهشی و علمیاش را استمرار ببخشد.
وی افزود: در مقاطع مختلفی که گزارش فعالیتهای مجمع به محضر ایشان ارائه شد، معظمٌله ضمن ابراز رضایت از عملکرد این مجموعه، از آن با عنوان «شجره طیبه» یاد کردند.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی با اشاره به فعالیت گروههای علمی شانزدهگانه این مجموعه تصریح کرد: فعالیتهای مجمع حتی در جریان جنگ تحمیلی اخیر نیز متوقف نشد و در برخی بخشها با جدیت بیشتری ادامه یافت؛ چراکه اعتقاد داریم تعطیلی مراکز علمی و فرهنگی در شرایط دشوار، عملاً به معنای توقف حرکت در عرصهای است که باید در آن فعال باقی ماند.
نامهای به جامعه فلسفی جهان در جریان جنگ
خراسانی یکی از اقدامات مهم مجمع در جریان جنگ تحمیلی اخیر را ورود به عرصه دیپلماسی علمی و فرهنگی دانست و گفت: باتوجهبه اتفاقات و جنایاتی که از نهم اسفندماه از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه مردم ایران رخ داد، ضرورت داشت ابعاد این وقایع در محافل علمی و دانشگاهی جهان تبیین شود.
وی ادامه داد: بر همین اساس، از هفتههای ابتدایی جنگ، تدوین نامهای خطاب به جامعه فیلسوفان و دانشگاهیان جهان در دستور کار قرار گرفت. در این نامه ضمن تشریح وقایع، به پیشینه تمدنی ایران، جایگاه عقلانیت و خردورزی در فرهنگ ایرانی، سابقه خصومت آمریکا با ملت ایران و نقش فلسفه در گسترش صلح و جلوگیری از جنگ پرداخته شد.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی با اشاره به روند تهیه این نامه اظهار داشت: گروهی متشکل از هفت تا هشت نفر از استادان و پژوهشگران حدود دو هفته برای تدوین آن زمان صرف کردند و در نهایت نامهای که ابتدا قرار بود به زبانهای انگلیسی و عربی منتشر شود، به ۱۰ زبان ترجمه و برای شخصیتهای علمی و فلسفی کشورهای مختلف ارسال شد.
وی با اشاره به همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و وزارت امور خارجه در انتشار این نامه گفت: متن تهیهشده در اختیار رایزنان فرهنگی و سفیران جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و برخی استادان مجمع نیز از طریق ارتباطات علمی خود آن را به صدها شخصیت دانشگاهی در کشورهای مختلف رساندند.
خراسانی افزود: یکی از استادان مجمع این نامه را برای حدود ۴۰۰ شخصیت علمی در ۵۱ کشور ارسال کرد. همچنین حجتالاسلاموالمسلمین مختاری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در واتیکان، آن را برای پاپ ارسال کرد و تلاشهایی نیز برای رساندن این پیام به محافل فلسفی و علمی ایتالیا و اسپانیا صورت گرفت.
وی با اشاره به بازخوردهای بینالمللی این اقدام خاطرنشان کرد: برخی شخصیتهای دانشگاهی پس از دریافت نامه اعلام کردند پیش از آن از ابعاد و گستره اتفاقات رخداده در ایران اطلاع کافی نداشتند و پس از آگاهی از این موضوع، خودشان به انتقال اطلاعات در محافل علمی و اجتماعی کشورهایشان پرداختند.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی اضافه کرد: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی نیز گزارشی رسمی از بازتابهای این اقدام در کشورهای مختلف تهیه و برای آیتالله اعرافی ارسال کرد که نشاندهنده ظرفیت دیپلماسی علمی و فرهنگی در معرفی واقعیتهای کشور در سطح بینالمللی است.
از ۹ برنامه تا ۱۳۷ رویداد برای بزرگداشت علامه
خراسانی در ادامه به روند گسترش برنامههای بزرگداشت علامه طباطبایی اشاره کرد و گفت: مجمع عالی حکمت اسلامی از سال ۱۳۹۴ و همزمان با ایام ارتحال علامه، برگزاری برنامههای ویژه معرفی این شخصیت را آغاز کرد.
وی افزود: در نخستین سال فعالیت، تنها ۹ برنامه در دو تا سه شهر برگزار شد؛ چراکه بررسیها نشان میداد حتی در میان بخشی از جامعه علمی، دانشگاهی و حوزوی نیز شناخت کافی از شخصیت علامه طباطبایی وجود ندارد.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی ادامه داد: با استمرار این برنامهها، دامنه فعالیتها بهتدریج گسترش یافت و یازدهمین ویژهبرنامه بزرگداشت علامه در سال ۱۴۰۴ به رویدادی ملی و بینالمللی تبدیل شد.
وی با اشاره به آمار برنامههای سال گذشته اظهار داشت: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۱۳۷ برنامه در ۱۵ استان، ۲۹ شهرستان و سه کشور خارجی برگزار شد؛ این در حالی است که در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۸ برنامه اجرا شده بود و آمار سال گذشته تقریباً دوبرابر شد.
گسترش بزرگداشت علامه به ۲۰ استان و ۱۰ کشور
خراسانی با تشریح برنامههای دوازدهمین دوره بزرگداشت علامه طباطبایی بیان کرد: این رویداد از ۱۶ آبانماه آغاز شده و تا ۳۰ آبان ادامه خواهد داشت.
وی افزود: بر اساس پیشبینیهای اولیه، امسال برنامهها در حدود ۲۰ استان، دستکم ۴۰ شهرستان و ۱۰ کشور خارجی برگزار خواهد شد و باتوجهبه هماهنگیهای جامعه المصطفی العالمیه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، احتمال افزایش کشورهای میزبان نیز وجود دارد.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی با اشاره به تفاوت رویکرد امسال با دورههای گذشته تصریح کرد: در سالهای قبل بخش زیادی از برنامهها به نشستهای تخصصی و نخبگانی اختصاص داشت، اما امسال در کنار استمرار فعالیتهای علمی، توجه ویژهای به برنامههای عمومی، فرهنگی و اجتماعی با هدف تقویت هویت ملی و معرفی الگوهای علمی و اخلاقی صورتگرفته است.
وی خاطرنشان کرد: گروههای علمی شانزدهگانه مجمع، شعب و دفاتر استانی، دانشگاهها و حوزههای علمیه در اجرای برنامههای امسال مشارکت دارند و تاکنون نزدیک به ۱۰۰ برنامه با موضوع، استاد و زمان مشخص به دبیرخانه ارائه شده است.
خراسانی پیشبینی کرد تعداد برنامههای امسال از ۱۵۰ مورد فراتر برود.
«شبی با المیزان»؛ طرحی برای پیوند مساجد با قرآن
وی یکی از برنامههای محوری دوازدهمین دوره بزرگداشت علامه طباطبایی را توسعه طرح «شبی با المیزان» عنوان کرد و گفت: این طرح سال گذشته بهصورت آزمایشی در مشهد اجرا شد و حدود ۵۰ مسجد در یک شب برنامههایی با محوریت تفسیر المیزان برگزار کردند.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی افزود: امسال تلاش داریم این برنامه را در سطح گستردهتری از کشور اجرا کنیم و در همین راستا مکاتباتی با حجتالاسلاموالمسلمین حاجعلیاکبری، رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه و رئیس قرارگاه ملی مساجد کشور، انجام شده است.
وی هدف از این طرح را ترویج فرهنگ تفسیر قرآن، معرفی یکی از برجستهترین تفاسیر معاصر و افزایش شناخت عمومی از شخصیت علمی و اخلاقی علامه طباطبایی دانست.
خراسانی همچنین از آمادهسازی کتابی با عنوان «علامه و المیزان» خبر داد و گفت: این اثر در قالب بستهای محتوایی و کاربردی، در کمتر از ۷۰ صفحه، زندگینامه علامه، چگونگی نگارش تفسیر المیزان و ویژگیهای این اثر ارزشمند را معرفی میکند و از امروز در اختیار مراکز علاقهمند قرار میگیرد.
تلاش برای معرفی علامه در دانشگاهها و مدارس
خراسانی با اشاره به برنامهریزی برای حضور گستردهتر شخصیت علامه طباطبایی در محیطهای آموزشی گفت: مکاتباتی با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت آموزشوپرورش و نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها انجام شده است تا در روز ۲۴ آبانماه، سالروز ارتحال علامه، بخشی از برنامههای فرهنگی و آموزشی به معرفی شخصیت و آثار ایشان اختصاص یابد.
وی تأکید کرد: هدف این است که بزرگداشت علامه طباطبایی از یک مراسم محدود فراتر برود و به جریانی علمی، فرهنگی و اجتماعی در دانشگاهها، مدارس، مساجد و مراکز حوزوی تبدیل شود.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی همچنین از برنامهریزی برای برگزاری نشستهایی با حضور علمای اهلسنت خبر داد و گفت: سال گذشته برنامهای با حضور حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ نفر از دانشپژوهان و علمای اهلسنت در نمایندگی جامعه المصطفی در استان گلستان برگزار شد که با استقبال خوبی همراه بود.
نخستین هفته حکمت و فلسفه در کشور برگزار میشود
وی از برگزاری نخستین «هفته حکمت و فلسفه» از ۲۴ تا ۳۰ آبانماه خبر داد و اظهار داشت: نامگذاری روزی به نام حکمت و فلسفه از مطالبات حدود ۲۰ساله مجمع عالی حکمت اسلامی بوده و در دورههای مختلف این موضوع از طریق مکاتبات و پیگیریهای گوناگون دنبال شده است.
خراسانی افزود: پس از پیگیریهای انجامشده، روز ۳۰ آبانماه، همزمان با بزرگداشت فارابی و روز جهانی فلسفه، بهعنوان روز حکمت و فلسفه موردتوجه قرار گرفت و بر همین اساس تصمیم گرفته شد فاصله ۲۴ تا ۳۰ آبان بهعنوان هفته حکمت و فلسفه گرامی داشته شود.
وی با اشاره به رایزنی با حجتالاسلاموالمسلمین خسروپناه، دبیر شورایعالی انقلابفرهنگی، بیان کرد: تلاش میکنیم این هفته بهصورت رسمی در برنامههای فرهنگی کشور تثبیت شود.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی ادامه داد: در این هفته برنامههایی در داخل و خارج از کشور پیشبینی شده که از جمله آنها میتوان به برنامه مشترک با رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تونس، برنامه کرمانشاه در ۳۰ آبان و نشست علمی مشهد در ۲۸ آبان اشاره کرد.
گردهمایی استادان علوم عقلی با رویکردی متفاوت
خراسانی همچنین از برگزاری شانزدهمین گردهمایی استادان علوم عقلی در روز ۲۷ آبانماه خبر داد و گفت: امسال تلاش شده این گردهمایی از قالب سخنرانیهای معمول خارج شود و فرصت بیشتری برای طرح دیدگاهها، دغدغهها و پیشنهادهای استادان فراهم شود.
وی افزود: معاونان و مدیران حوزههای علمیه و مسئولان حوزه آموزش و پژوهش علوم عقلی نیز در این برنامه حضور خواهند داشت تا مسائل و چالشهای این حوزه بهصورت مستقیم مطرح و راهکارهای لازم بررسی شود.
تولید بستههای رسانهای برای معرفی علامه طباطبایی
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات رسانهای دبیرخانه بزرگداشت علامه اشاره کرد و گفت: امسال مجموعهای از مستندها و محصولات رسانهای با هدف معرفی ابعاد مختلف شخصیت علامه آماده شده است.
وی افزود: ۲۵ پوستر با عنوان «علامه در کلام امام شهید» طراحی شده که در آنها دیدگاهها و بیانات رهبر شهید انقلاب درباره شخصیت علامه طباطبایی گردآوری شده است. این پوسترها از امروز در اختیار رسانهها و مراکز فرهنگی قرار میگیرد.
خراسانی ادامه داد: مستند «المیزان» نیز که در سالهای گذشته تولید شده بود، با ویرایش جدید آماده شده و در اختیار دانشگاهها، رسانهها و مجموعههای فرهنگی قرار خواهد گرفت.
وی همچنین از تدوین بسته رسانهای دیگری بر اساس دیدار سال ۱۴۰۲ دستاندرکاران کنگره علامه طباطبایی با رهبر شهید انقلاب خبر داد که در آن ویژگیهای برجسته علمی و شخصیتی علامه موردتوجه قرار گرفته است.
برنامهریزی برای بزرگداشت علامه در حرم حضرت معصومه (س)
خراسانی با اشاره به تقارن بخشی از برنامههای امسال با ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) اظهار داشت: تلاش کردیم برنامههای بزرگداشت بهگونهای تنظیم شود که با فضای سوگواری این ایام تداخل نداشته باشد و حرمت مناسبتهای مذهبی حفظ شود.
وی با اشاره به ارادت ویژه علامه طباطبایی به حضرت زهرا (س) گفت: یکی از ویژگیهای سیره عملی ایشان حضور در مجالس عزاداری اهلبیت (ع) بدون توجه به جایگاه و موقعیت علمی خود بود؛ بهگونهای که معمولاً در کنار ورودی مجلس و نزدیک کفشها مینشستند.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی افزود: علامه طباطبایی در ایام شهادت حضرت زهرا (س) نیز به مدت ۱۰ روز در منزل خود روزه میگرفتند. به همین دلیل، برنامههای عمومی در روزهای ۲۲ و ۲۳ آبان کمرنگتر در نظر گرفته شده و برنامهای با همکاری آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه (س) برای هفته دوم رویداد در دست طراحی است.
وی همچنین از مکاتبه با آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) برای فراهمکردن زمینه برگزاری یک برنامه قرآنی در این آستان خبر داد.
علامه طباطبایی؛ یک مکتب فکری برای جهان امروز
خراسانی با تأکید بر ضرورت معرفی جامع شخصیت علامه طباطبایی اظهار داشت: علامه را نباید صرفاً یک فرد یا صاحب چند اثر علمی دانست؛ ایشان یک جریان و مکتب فکری هستند که آثار و اندیشههایشان ظرفیت پاسخگویی به بسیاری از مسائل فکری و فرهنگی جهان امروز را دارد.
وی با اشاره به ظرفیت بینالمللی شخصیت علامه افزود: در اختتامیه کنگره علامه طباطبایی در سال ۱۴۰۲ که در دانشگاه الزهرا برگزار شد، پروفسور علیاکبروف، رئیس مرکز شرقشناسی روسیه، حضور داشت و پس از مشاهده استقبال گسترده از این برنامه، از میزان توجه و علاقه جامعه ایرانی به علامه ابراز تعجب کرده بود.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی خاطرنشان کرد: این مسئله نشان میدهد که هنوز در معرفی شخصیتهای بزرگی مانند علامه طباطبایی در داخل کشور با کاستیهایی روبهرو هستیم و باید از ظرفیتهای علمی و فرهنگی موجود برای معرفی شایسته این شخصیت در سطح ملی و بینالمللی استفاده کنیم.
وی با اشاره به انتخاب علامه طباطبایی در برنامه بزرگداشت شخصیتهای اثرگذار یونسکو برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ گفت: تاکنون حدود ۴۸ شخصیت علمی ایرانی در فهرست شخصیتهای موردتوجه یونسکو قرار گرفتهاند، اما علامه طباطبایی از نخستین شخصیتهای شیعی است که در این چارچوب موردتوجه قرار گرفته و این موضوع اهمیت ویژهای دارد.
خراسانی افزود: در این دوره علاوه بر علامه طباطبایی، بایزید بسطامی نیز از ایران معرفی شده و شهید سیدمحمدباقر صدر با پیشنهاد دولت عراق و همراهی برخی کشورهای دیگر در این برنامه قرار گرفته است.
وی شعار انتخابشده برای معرفی علامه طباطبایی را «نماد عقلانیت و معنویت» عنوان کرد و گفت: عقلانیت و معنویت دو نیاز اساسی جهان امروز هستند و هر اندازه بتوانیم این دو مؤلفه را در جامعه تقویت کنیم، زمینه کاهش بخشی از ناهنجاریهای اجتماعی و فرهنگی نیز فراهم خواهد شد.
روایت تاریخی از همراهی علامه با مردم فلسطین
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی در ادامه به یکی از محورهای محتوایی ویژهبرنامه امسال با عنوان «علامه و فلسطین» اشاره کرد و گفت: در کنار معرفی ابعاد علمی و فلسفی علامه، تلاش داریم نقش اجتماعی و مواضع سیاسی ایشان نیز بهدرستی برای جامعه تبیین شود.
وی افزود: گاهی تصویری از علامه طباطبایی ارائه میشود که گویا ایشان نسبت به نهضت امام خمینی (ره)، انقلاب اسلامی و مسائل سیاسی و اجتماعی بیتفاوت بودهاند؛ درحالیکه اسناد تاریخی چنین برداشتی را تأیید نمیکند.
خراسانی با اشاره به اسناد مربوط به حمایت علامه از مردم فلسطین اظهار داشت: بر اساس اسناد تاریخی، ایشان در سال ۱۳۴۹ با همکاری شهید آیتالله مرتضی مطهری و مرحوم موسوی زنجانی در اقدامی برای جمعآوری کمکهای مردمی به مبارزان فلسطینی مشارکت داشتند و حتی شمارهحسابی برای دریافت این کمکها افتتاح شد.
وی ادامه داد: این اقدام با حساسیت ساواک مواجه شد و دستگاه امنیتی رژیم پهلوی تلاش کرد مانع انتقال کمکها شود؛ بااینحال، علامه از طریق یکی از شاگردان خود، شهید محلاتی، زمینه انتقال وجوه جمعآوریشده به مبارزان فلسطینی را فراهم کردند.
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی تصریح کرد: این اسناد نشان میدهد علامه طباطبایی صرفاً شخصیتی منزوی در عرصه مباحث فلسفی و علمی نبودند، بلکه نسبت به مسائل اجتماعی و سرنوشت ملتهای مظلوم، بهویژه مردم فلسطین، حساسیت و مسئولیتپذیری داشتند.
همراهی علامه طباطبایی با نهضت امام خمینی (ره)
خراسانی در بخش دیگری از سخنان خود به حضور علامه در جریان مبارزات علیه رژیم پهلوی اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعاتی که باید در معرفی شخصیت ایشان موردتوجه قرار گیرد، همراهی با نهضت امام خمینی (ره) و تحولات مهم تاریخ معاصر ایران است.
وی با اشاره به قیام ۱۹ دیماه ۱۳۵۶ مردم قم اظهار داشت: بنا بر نقلهای تاریخی، صبح روز ۱۹ دیماه و پیش از شکلگیری اجتماع مردمی بعدازظهر آن روز، جمعی از علما در نشستی حضور داشتند که علامه طباطبایی نیز از جمله حاضران و سخنرانان آن بودند.
خراسانی افزود: به دلیل ضعف صدای علامه، مرحوم آیتالله یزدی مطالب ایشان را برای دیگر حاضران بازگو میکردند؛ موضوعی که نشاندهنده حضور و توجه ایشان به مسائل مهم اجتماعی و سیاسی آن دوران است.
وی همچنین با اشاره به شهادت تعدادی از شاگردان و بستگان علامه در مسیر انقلاب خاطرنشان کرد: شهید قدوسی، داماد علامه، و نوه ایشان، فرزند شهید قدوسی، از جمله افرادی بودند که در مسیر انقلاب به شهادت رسیدند و این شواهد تاریخی باید برای نسل جدید بهدرستی تبیین شود.
مطالبهگری رسانهها برای معرفی چهرههای علمی کشور
مدیر اجرایی مجمع عالی حکمت اسلامی در پایان با درخواست از رسانهها برای پیگیری جدیتر برنامههای بزرگداشت علامه طباطبایی گفت: رسانهها باید از دستگاهها و نهادهای فرهنگی مطالبه کنند که برای معرفی این شخصیت در سطح ملی و بینالمللی چه اقداماتی انجام دادهاند.
وی با اشاره به درخواست دفتر یونسکو در پاریس برای دریافت گزارش اقدامات ایران در زمینه معرفی علامه طباطبایی تأکید کرد: این موضوع باید به مطالبهای عمومی تبدیل شود؛ زیرا زمانی که درباره فاصلهگرفتن نسل جوان از الگوهای اصیل فرهنگی و دینی صحبت میکنیم، باید بررسی کنیم که چه میزان برای معرفی شخصیتهای برجسته علمی، اخلاقی و معنوی کشورمان تلاش کردهایم.
خراسانی در پایان ابراز امیدواری کرد دوازدهمین ویژهبرنامه بزرگداشت علامه طباطبایی با همراهی رسانهها از نظر کمی و کیفی نسبت به دورههای گذشته اثرگذارتر باشد و گفت: انتظار داریم رسانهها در طول این دو هفته، علاوه بر اطلاعرسانی درباره نشستها، به معرفی آثار علمی، سیره اخلاقی، مواضع اجتماعی و نقش علامه طباطبایی در تاریخ معاصر ایران و جهان اسلام بپردازند.
انتهای خبر/






























































